30 mei - Democratie wordt omvergeworpen door democratie

Gepubliceerd op 30 mei 2026 om 21:39

Democratie wordt omvergeworpen door democratie.

Onlangs sprak ik een jonge kerel die mij vertelde dat hij al jaren niet meer naar het nieuws op TV keek en bij voorkeur ook het nieuws op radio en social media vermeed. Hij werd er alleen maar depressief van en kon er toch niets aan doen. Dat zette mij aan het denken. Ik kijk namelijk wel elke dag naar het nieuws, lees de krant en luister in de auto naar het nieuws op serieuze zenders. Wat brengt dat mij? Misschien dat ik een noodvoorraad heb, zoals is aangeraden, dat ik mijn gegevens indien mogelijk niet op Amerikaanse clouds parkeer en dat ik nadenk over hoe en wat ik als nalatenschap wil achterlaten voor mijn dochter. Maar ook dat ik de dag prijs dat de oranje Zonnekoning het Witte Huis verlaat, dat de Israëlische regering valt en dat de voorvrouw van FvD moet aftreden omdat haar clubgenoten vinden dat vrouwen minder intelligent zijn. Alhoewel dat laatste helaas tevens inhoudt dat dat soort denkbeelden in ons land ook postvatten. Elk voordeel heb z’n nadeel, zullen we maar zeggen.

Misschien heeft die jonge kerel wel gelijk en is het beter voor je gemoedsrust en voor je hart om het nieuws maar het nieuws te laten. Want je kunt er toch niets aan veranderen. Of  toch wel?

Zo’n negentig jaar geleden waren er ook veel mensen die het nieuws maar het nieuws lieten. Ze konden er immers toch niets aan veranderen. Dachten ze. Maar autocratie en fascisme start met democratische verkiezingen. Kijk naar het Duitsland van toen en het Amerika van nu, naar Turkije, Slowenie, Polen en nog veel meer landen in de wereld. 

Democratie wordt omvergeworpen door democratie. Het gaat om de verandering vóór de verkiezingen. Dat is het moment dat we toelaten dat de bevolking het vertrouwen verliest in de politiek, door bijvoorbeeld debatten zoals onlangs in de Tweede Kamer waarin openlijk wordt gezegd dat asielzoekers als ongewenst criminelen moeten worden gezien. De media, ook de oprecht neutrale, verspreiden dit omdat het nieuws is. Het gros van het volk ziet dit als aanmoediging om te protesteren tegen AZC’s, tegen instroom en alles wat niet ‘van oorsprong Nederlands’ is. Geen wonder dat radicale partijen de verkiezingen winnen. 

Je hoort mij niet zeggen dat het huidige kabinet sterk is, dat het doortastend is op zowel binnenlands als buitenlands beleid, maar stel je toch eens voor dat PVV, FvD, Ja21 en Groep Markuszower een regering zouden kunnen vormen. Daar is de Kristalnacht dan niets bij. Het opgehitste volk dat nu nog zoveel mogelijk onder controle wordt gehouden door politie en ME, krijgt dan vrijspel en voelt zich gelegitimeerd om iedereen zonder melkwitte huid aan te pakken. 

Dat het snel kan gaan, zien we in Amerika. Al in de eerste honderd dagen had Trump van een, op zich, goed draaiende democratie een autocratie gemaakt op basis van macht, dreigementen en terreur.

Dus wat doe ik met die jonge kerel? Hem gelijk geven? Hem adviseren om zijn ogen te sluiten en zijn hart te sparen?

Nee. Want dat is precies wat er negentig jaar geleden ook gebeurde. Mensen die wegkeken. Die dachten: het waait wel over. Die hun gemoedsrust kozen boven hun verantwoordelijkheid. En we weten hoe dat afliep.

Wegkijken is geen neutraliteit. Wegkijken is een keuze, een keuze voor de status quo, voor de luidste stem, voor degene die wél van zich laat horen.

Wat je kunt doen hoeft niet groot te zijn. Ga stemmen. Praat met je buurman. Corrigeer de neef aan de keukentafel die ‘ze’ de schuld geeft van alles. Steun een journalist. Teken een petitie. Word lid van iets. Maar doe iets.

Want democratie is geen systeem dat zichzelf verdedigt. Het zijn mensen die dat doen - of niet. En als genoeg mensen kiezen voor de gemoedsrust van het wegkijken, dan hoeven Wilders en zijn kompanen niet eens meer te winnen. Dan hebben ze al gewonnen.

Democratie wordt omvergeworpen door democratie - en gered door diezelfde democratie, maar alleen als we haar verdedigen.

En dat geldt voor jong en oud!

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.