Inmiddels is AI al aardig ingeburgerd. Was het anderhalf jaar geleden nog een speeltje voor ICT nerds en tech investeerders, inmiddels gebruikt iedereen ChatGPT of een variant. Een alternatief voor zoekmachine Google of een handige samenvatter en schrijver voor managers en studenten.
De grote techbedrijven (Google, Microsoft, Apple, Amazone, Meta, Open AI en nog een paar) zijn echter druk bezig om een dominante positie te verwerven. En dat is heel verstandig want AI zal minstens zoveel impact hebben als de introductie van het internet. Overdreven? Ik ben bang van niet, eerder te bescheiden.
Onlangs maakte ABNAMRO bekend dat het stevig gaat ‘rationaliseren’, lees veel mensen ontslaan. Voornamelijk gebaseerd op het vervangen van mensen door AI. De beurswaarde schoot omhoog want de winst was met 15% gestegen. Fijn voor de aandeelhouders, maar niet voor het personeel dat binnenkort thuis zit.
Ik ben bang dat dit nog maar een voorzichtig begin is van wat een grote golf zal worden. Administratieve werkzaamheden zullen nagenoeg geheel worden overgenomen door AI. Maar niet alleen administratie, ook accountancy, juridisch onderzoekswerk (het meerendeel van wat jonge advocaten doen) en zelfs vonnissen, onderwijs en onderzoek worden geautomatiseerd. Net als de basistaken in de zorg en zelfs creatieve beroepen als (liedjes)schrijvers, muzikanten en misschien zelfs zangers en zangeressen.
Wat blijft er nog over voor mensen om te doen? Hoofdzakelijk de praktische beroepen die je op het MBO leert, zoals installatiewerkzaamheden waarvoor je op het dak moet klimmen of loodgieterswerk waarvoor je op je rug in een keukenkastje moet liggen. De praktijk lijkt het nieuwe domein voor de mens te worden, waar dat tot nu toe hoofdzakelijk het denkvermogen was.
Maar als AI alles overneemt, welke administratie moet er dan nog gedaan worden voor wie en voor welke organisaties? En welke accountancy werkzaamheden? En wie moet dan eigenlijk nog wat betalen en van welk inkomen? We moeten ons realiseren dat AI veel meer omver zal gooien dan alleen werkzaamheden die niet meer door mensen gedaan hoeven te worden. Als heel veel mensen niet meer hoeven (of kunnen) te werken, waar komt dan het inkomen vandaan, wie betaalt nog belasting en is er nog wel een overheid zoals we die nu (nog) kennen?
Het meest voor de hand liggende systeem zou dan het basisinkomen zijn voor iedereen. Maar van welk geld? En hoe onbetaalbaar wordt dan het praktische werk? Gaan we terug naar de ruileconomie? Is geld überhaupt nog nodig? En hoe verhouden landen zich onderling? Wordt dan toch cryptogeld de standaard?
Kortom, zeer veel vragen die niet zo gemakkelijk te beantwoorden zijn. Het standaard uitgangspunt van de economie dat gebaseerd is op schaarste, gaat voor een groot deel van de maatschappij niet meer op, terwijl het juist voor een ander deel veel sterker zal spelen. Voor de basale levensbenodigdheden speelt het niet of nauwelijks meer, omdat alles tegen nagenoeg gelijke kostprijzen gemaakt zal kunnen worden via AI. Voor luxe goederen weer wel, want dat zullen de zaken zijn die wel met menskracht gemaakt worden.
De kans dat er een scherpe splitsing komt in de maatschappij is zeker niet denkbeeldig. Het grote, relatief arme gedeelte dat leeft van automatische basisgoederen en het rijke deel dat de ‘mens’ gerelateerde producten en diensten aanbiedt.
Of is dit teveel vanuit de huidige situatie geredeneerd? Zijn we als mensheid inventief/flexibel genoeg om de maatschappij zo om te turnen dat er (eindelijk) een eerlijk evenwicht ontstaat? Of juist niet? Komen er nieuwe banen die naast of los van de AI kantoren en fabrieken (dark factories) nodig zijn?
Het is een onderwerp dat veel impact zal hebben op de hele maatschappij, het hele land en zelfs de hele wereld. Ik heb geen pasklaar antwoord op al mijn vragen. Graag zou ik met mensen, die net zo nieuwsgierig zijn als ik, hierover willen brainstormen. Bestaan er al groepen die mee bezig zijn? Ik ben benieuwd en hoor graag als ik ergens bij kan aansluiten of samen met anderen iets kan starten.
Reactie plaatsen
Reacties