Toen ik in de tweede klas zal van de basisschool (toen nog lagere school en het is nu groep 4), had ik een keer ruzie met klasgenootje Geert. Niks bijzonders, gewoon een kleuter aangelegenheid. Maar als kleuter is dat wel heel serieus. Mijn vader, die dat goed begreep, noemde Geertje een vervelende sauspan. Hoe hij daarbij kwam, weet ik niet, maar voor mij was het afdoende dat mijn vader mij begreep en ik borduurde verder op dat idee en wilde letterlijk een sauspan over Geertje leeggooien. Wat een goed idee, zei mijn vader, laten we dat met de meester bespreken. Toen begreep ik dat ik misschien iets te enthousiast was in mijn boosheid. Dat was misschien wel mijn eerste les in nuanceren en relativeren. En geloof me, ik heb er sindsdien nog heel wat gehad.
Maar zelfs toen heb ik nooit overwogen om Geertje anders te noemen om te pesten. Een naam die dichter bij huis was, bijvoorbeeld naar een van mijn beide broers, gewoon om Geertje te pesten. Eerlijk gezegd weet ik niet meer hoe mijn controverse met Geertje is afgelopen. Waarschijnlijk speelden we de week erna weer gewoon tikkertje samen met de anderen. Zo gaat dat met kleuters, heftige emoties komen snel en gaan ook weer snel voorbij. Zo leer je wat emoties zijn en hoe je ermee om moet gaan.
Tenminste zo zou het moeten gaan. Helaas gebeurt dat niet met iedereen. Sommigen zijn in die kleuterfase blijven hangen. Het lichaam groeit dan wel verder, je leert lezen en schrijven en op veel gebieden doet de natuur haar gebruikelijke werk. Zo ontwikkelt zich de seksualiteit en het karakter. Maar de nuance en het relativeringsvermogen lijken achter te blijven. Soms zelfs ook het moreel besef, terwijl het ego juist groeit. Daarnaast kan het ook nog eens worden versterkt door een psychische beperking. De kans dat je opgroeit tot een evenwichtig persoon, is dus geen zekerheid. Gelukkig groeien de meeste mensen op met maar beperkte schade. Iedereen heeft wel wat, toch?
Mensen met een echte stevige afwijking van het normale, worden meestal als zodanig herkent en behandeld door specialisten. Helaas niet zelden te laat en hebben ze schade aangericht aan partner en kinderen. Maar, hoe pijnlijk ook, daar blijft het dan meestal bij.
Onlangs las ik een artikel over de eigenaardigheden van mensen in machtsposities. Denk aan CEO’s van grote organisaties, koningen, keizers en presidenten. Vaak zijn het ‘normale’ mensen die door hun positie, waarin ze worden bewierookt, een soort van Godscomplex krijgen. Ze doen rare dingen, nemen rare beslissingen en lijken hun vroegere ‘ik’ kwijt te zijn. Een gezond kritische omgeving laat ze echter een spiegel zien en dan zoeken ze meestal wel iets van coaching om weer ‘normaal’ te worden. Het is dus geen aangeboren afwijking maar eerder een gebrek aan een sterke persoonlijkheid. Deze lieden kunnen helaas wel grote schade aanrichten als ze niet worden gecorrigeerd. De moreel zwakkeren in de maatschappij (u weet wel, ‘iedereen heeft wel wat’) grijpen hun kans om zichzelf te bevoorrechten en te verrijken (“Als ik het niet doe, doet een ander het wel”). Er worden maar weinig spiegels voorgehouden en zonder spiegelbeeld gaan de ‘dictators’ steeds verder en is een weg terug haast niet meer mogelijk.
Soms echter slippen er mensen uit de eerste categorie - mensen met een stevige psychische afwijking - door de mazen van de selectie of zijn ze door geboorte voorbestemd tot een bepaalde rol. Dan wordt het nog veel lastiger en helpt coaching niet. Macht zonder moreel besef, zonder relativeringsvermogen of nuance, is gevaarlijk. Dus niet dat het is weggestopt of ‘vergeten’, maar dat het nooit is ontwikkeld. Dan is alles mogelijk en is alles dus onvoorspelbaar. De moreel zwakkeren die altijd om een dictator hangen, de oligarchen, techgarchen en de moneygarchen, verbergen alle spiegels en verrijken zich ten koste van alles en iedereen. Dan reikt de schade veel verder dan alleen de naasten. Dat kan zelfs wereldwijd consequenties hebben. Een ruzie zoals ik had met Geertje kan dan uitmonden in een crisis die vele mensen raakt. Als je dan in een positie bent dat jouw besluiten grote groepen mensen of zelfs landen beïnvloedt, mag je hopen dat het bevredigen van het ego zich beperkt tot het omdopen van de naam van een meer.
Reactie plaatsen
Reacties